Ian van der Kooye: “Vergis je niet: alle politiek is identiteitspolitiek”

do 5 mrt, 11:45 Algemeen

Coach en politiek strateeg Ian van der Kooye groeide op in Amsterdam Zuidoost en kijkt met groeiende verbazing naar de extreem lage opkomst in zijn oude buurt. “Hoe kun je accepteren dat 89 procent van de K-buurt niet stemt?” Ian van der Kooye komt uit de E-buurt, uit de voormalige flat Eeftink bij Ganzenhoef. Over Zuidoost zegt hij: “Ik ben hier gevormd. Als ik naar politiek kijk, kijk ik altijd: wat betekent dit voor wijken zoals deze?”

Na studies psychologie aan de Universiteit van Amsterdam en organisatiekunde aan Nyenrode werkt Van der Kooye tegenwoordig als coach, trainer en politiek adviseur. Hij begeleidt met de organisatie Kleur de Kamer politici van lokaal niveau tot aan de Tweede Kamer en het Europees Parlement. Daarnaast verdiept hij zich in Artificial Engineering. 

Resultaat boeken

“Mijn werk gaat over effectiviteit,” zegt hij. “Hoe zet je je persoonlijkheid in om echt resultaat te boeken? Veel politici hebben goede bedoelingen, maar missen de vaardigheden om mensen mee te krijgen. Daar help ik bij.”

Met de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart in zicht ziet Van der Kooye één probleem dat alles overstijgt: de lage opkomst in buurten als Zuidoost. “De opkomst onder biculturele Nederlanders is extreem laag. In de K-buurt gaat soms maar 11 procent stemmen. Elf procent. Dat is geen detail, dat is een democratisch alarmsignaal.” Hij is zichtbaar geïrriteerd dat dit onderwerp volgens hem structureel wordt onderschat door politiek en overheid. “Hoe kun je accepteren dat 89 procent van een buurt wegblijft bij verkiezingen? Daarmee sluit je een enorm deel van de stad feitelijk uit. En we doen alsof het normaal is.”

Van der Kooye: het probleem dat alles overstijgt is de lage opkomst in buurten als Zuidoost

Afgehaakt

Volgens hem is de oorzaak niet apathie, maar vervreemding. “Er is een deel van Amsterdam dat is afgehaakt omdat mensen zich niet herkennen in de politiek. Politici komen één keer per vier jaar naar de zaterdagmarkt of moskee, doen grote beloften en verdwijnen daarna weer. Dat ondermijnt vertrouwen.” Meer betrokkenheid is volgens hem geen luxe, maar noodzaak. “Hoe groter de betrokkenheid, hoe sterker de samenleving. Dat is geen mening, dat is een feit.” Van der Kooye noemt concrete voorbeelden waar volgens hem politieke keuzes bewoners raken zonder dat zij zich gehoord voelen. “Neem metrolijn 53 die waarschijnlijk niet meer naar het Centraal Station gaat. Een andere route betekent dat delen van de Bijlmer slechter verbonden raken met het centrum. Wie staat op? Welke politicus zegt: dit raakt mijn achterban?”

Zichtbaar blijven

Ook de geplande bouw van tienduizenden woningen ziet hij als een beslissend moment. “Er worden miljarden in Zuidoost geïnvesteerd. Waarom leiden we jongeren uit de buurt niet op om mee te bouwen? Techniek, installaties, zonnepanelen: dat is directe werkgelegenheid. Als overheid kun je sturen. Zorg dat Zuidoost er economisch ook beter van wordt.”

Voor hem is dat de kern van vertegenwoordiging. “Je stemt op een politicus omdat je verwacht dat je leefomgeving verbetert. Dan moet je ook zichtbaar blijven bij de mensen die op je hebben gestemd.”

Kleur

Van der Kooye verzet zich tegen het idee dat politici van kleur zich neutraal zouden moeten opstellen tegenover hun eigen gemeenschap.“Er wordt vaak gezegd: je mag geen identiteitspolitiek bedrijven. Maar alle politiek ís identiteitspolitiek,” stelt hij. “Mensen uit het bedrijfsleven komen op voor ondernemers. Vrouwen vechten voor gratis kinderopvang en zelfbeschikking. Dat vinden we normaal.” 

De grens wordt volgens hem pas getrokken bij minderheden. “Als je van kleur bent en je inzet voor je eigen achterban, dan zou dat ineens verdacht zijn. Dat is een dubbele standaard. De grootste identiteitspolitiek in Nederland is ‘Nederland voor de witte Nederlanders’. Maar politici van kleur zijn gaan geloven dat zij zich niet expliciet voor hun gemeenschap mogen uitspreken. Dan haken kiezers af.” Volgens hem draait het uiteindelijk om herkenning. “Mensen stemmen op iemand die hun werkelijkheid begrijpt. Als die stem ontbreekt, verdwijnen ze uit het systeem.”

Toch wil Van der Kooye niet blijven hangen in kritiek. Zijn boodschap is nadrukkelijk activerend. “Je hebt macht,” zegt hij. “Door zelf actief te worden of door te stemmen op de juiste mensen.”

Kleur de Kamer creëert en spreekt met de leiders van Nederland

Campagnepraat

Hij adviseert kiezers om verder te kijken dan alle campagnepraat. “Heeft iemand zich al eerder ingezet? Hoe vaak zie je die politicus in de wijk? Kunnen ze verbinden? Bruggen bouwen? Of zijn het alleen mensen die klagen?”

Zichtbaarheid is volgens hem essentieel. “Komen ze op het Kwaku Festival? In No Limit? Hoor je ze op Radio Mart? Politici moeten onderdeel zijn van de community, niet alleen tijdens verkiezingen.” Zijn oproep is praktisch: “Sluit je aan bij een partij. Zorg dat je meedoet in het machtscentrum. Of stem op mensen die bewezen hebben dat ze zich inzetten.” Zelf zoekt Van der Kooye de voorgrond niet op. In 2006 was hij kandidaat-Kamerlid voor de PvdA. In 2008 werkte hij mee aan het campagneteam van Barack Obama. In 2015 werd hij campagnestrateeg voor DENK; uit die periode ontstond later Artikel 1, het huidige BIJ1. Na een jaar stapte hij eruit.

Mindblowing

“Ik hoef niet in de picture te staan,” zegt hij. “Ik werk graag achter de schermen. Ik verbind me aan mensen die ik vertrouw en die ik beter kan maken. Een beetje ego mag, maar groepsbelang is voor mij heilig.” Zijn voldoening zit in het versterken van anderen. “Als mijn kandidaten groeien en effectiever worden, heb ik mijn werk goed gedaan.” Voor de komende verkiezingen verwacht hij opnieuw lage opkomstcijfers in Zuidoost. Toch weigert hij dat als gegeven te accepteren. “Je hebt aansprekende politici nodig. Mensen die structureel aanwezig zijn. Bijvoorbeeld één keer per maand op de lokale radio, regelmatig op stap in de wijk, een paar keer per jaar in deze krant. Dat houdt de community betrokken. Stem dus vooral op politici die ook concrete verandering teweeg brengen. Boos roepen dat niks deugt kan iedereen.”

Hij eindigt met een zin die tegelijk waarschuwing en uitnodiging is: “Het is toch mindblowing dat maar 11 procent in de K-buurt stemt? Democratie werkt alleen als je meedoet. Mensen hebben meer invloed dan ze denken maar dan moeten ze die wel gebruiken.”

Kijk verder dan alle campagnepraat